Όσα δεν έφτασαν ποτέ στους γιατρούς

Οι μισές μελέτες ήταν θετικές. Σχεδόν όλες οι δημοσιευμένες ήταν θετικές.

Ερευνητές συνέκριναν 73 μελέτες για 12 αντικαταθλιπτικά (12.564 ασθενείς) που είχαν κατατεθεί στον FDA με το τι τελικά δημοσιεύτηκε. Μόνο 50 (69%) δημοσιεύτηκαν ποτέ — και οι αρνητικές ήταν αυτές που εξαφανίστηκαν.

Το αποτέλεσμα: το θεραπευτικό όφελος, όπως φαινόταν στη δημοσιευμένη βιβλιογραφία, ήταν διογκωμένο κατά 32% συνολικά — από 11% έως 69% ανά φάρμακο.

[9] N Engl J Med 2008;358:252–260

Η μελέτη που είπε το αντίθετο από τα δεδομένα της

Το 2001 δημοσιεύτηκε μελέτη χρηματοδοτούμενη από την SmithKline Beecham (μετέπειτα GSK) που παρουσίαζε την παροξετίνη ως αποτελεσματική και ασφαλή για εφήβους με κατάθλιψη. Έγινε από τις πιο επιδραστικές μελέτες του χώρου.

Το 2015 ανεξάρτητη ομάδα επανέλαβε την ανάλυση από τα πρωτογενή δεδομένα, στο πλαίσιο της πρωτοβουλίας RIAT του BMJ. Το συμπέρασμα ήταν αντίστροφο: η παροξετίνη δεν διέφερε από το εικονικό φάρμακο ως προς την αποτελεσματικότητα, ενώ η ομάδα που την έλαβε εμφάνισε περισσότερο αυτοκτονικό ιδεασμό και συμπεριφορά.

Μεσολάβησαν δεκατέσσερα χρόνια κατά τα οποία η αρχική εκδοχή κυκλοφορούσε ως επιστήμη.

Το 2025–2026 η ιστορία απέκτησε ένα ακόμη κεφάλαιο, δεκαπέντε χρόνια μετά τη διόρθωση των δεδομένων. Στις 30 Σεπτεμβρίου 2025 το JAACAP εξέδωσε Expression of Concern για τη μελέτη του 2001, ύστερα από αγωγή του δικηγόρου George W. Murgatroyd III — του ίδιου δικηγόρου που είχε πρόσβαση στα εσωτερικά αρχεία της GSK για τη RIAT επανανάλυση παραπάνω — κατά της AACAP και της Elsevier. Στις 24 Μαρτίου 2026 δικαστής στο Superior Court της Ουάσιγκτον απέρριψε την αγωγή: έκρινε ότι άρθρο περιοδικού δεν είναι «καταναλωτικό προϊόν» υπό τον σχετικό νόμο προστασίας καταναλωτή — δικονομικός λόγος, χωρίς αξιολόγηση της επιστημονικής ακρίβειας της μελέτης.

Καμία από τις δύο εξελίξεις δεν αλλάζει το εύρημα του 2015 παραπάνω, και καμία δεν αθωώνει ή καταδικάζει τη μελέτη του 2001 από μόνη της: η απόρριψη της αγωγής είναι δικονομική, όχι επιστημονική αξιολόγηση· το Expression of Concern δεν είναι ανάκληση ούτε διαπίστωση απάτης, είναι σημείωση αναμονής. Κατά την τελευταία μας επαλήθευση (Σεπτέμβριος 2026) παρέμενε δημοσιευμένη· δεν έχει ανακοινωθεί περαιτέρω εξέλιξη.

Η συγγραφή του άρθρου — ποιος έγραψε το πρώτο προσχέδιο και με ποια αμοιβή — εξετάζεται στην αδελφή σελίδα: Μέρος Ε της psychpractices.org. Εδώ μένουμε στα δεδομένα.

[10] Le Noury J. et al. «Restoring Study 329», BMJ 2015;351:h4320 · [55] JAACAP, Expression of Concern, 30.09.2025 · Murgatroyd v. AACAP & Elsevier, Superior Court of the District of Columbia, αρ. 2025-CAB-005368, απορρίφθηκε 24.03.2026

Ανάκληση μελέτης για την ενδοφλέβια κεταμίνη

Στις 19 Ιανουαρίου 2026 το BMC Psychiatry ανακάλεσε μελέτη του 2024 για την ενδοφλέβια κεταμίνη σε ανθεκτική κατάθλιψη με αυτοκτονικό ιδεασμό, μετά από ασυμφωνίες που εντόπισαν οι ίδιοι οι εκδότες ανάμεσα στα πρωτότυπα δεδομένα και όσα δημοσιεύτηκαν. Αυτολεξεί από τη σημείωση ανάκλησης: «Οι συγγραφείς παρείχαν κάποια πρωτότυπα δεδομένα μετά από αίτημα των εκδοτών, όμως ανάλυση του περιοδικού βρήκε σημαντικές ασυμφωνίες... Οι συγγραφείς δεν δήλωσαν ρητά αν συμφωνούν ή όχι με αυτή την ανάκληση».

Τι δεν αποδεικνύει αυτό. Αφορά την ακεραιότητα δεδομένων μίας δοκιμής από μία ερευνητική ομάδα — δεν είναι αξιολόγηση της αποτελεσματικότητας ή ασφάλειας της κεταμίνης γενικότερα, και δεν αποδεικνύει τίποτα για τον γιατρό ή την κλινική που σας τη χορηγεί σήμερα. Η έγκριση της esketamine (Spravato) στηρίζεται σε ξεχωριστό σύνολο μελετών, άσχετο από την ανακληθείσα εργασία, και υπάρχουν πολλές άλλες τυχαιοποιημένες δοκιμές για την κεταμίνη εκτός αυτής.

Αν διαβάζετε αυτό σε στιγμή κρίσης: η Γραμμή Παρέμβασης για την Αυτοκτονία 1018 (ΚΛΙΜΑΚΑ) λειτουργεί 24 ώρες το 24ωρο, δωρεάν και ανώνυμα.

[56] BMC Psychiatry, Retraction Note, 26:48 (19.01.2026) · doi:10.1186/s12888-026-07808-5 — πρωτότυπο άρθρο BMC Psychiatry 2024;24:341 · doi:10.1186/s12888-024-05716-0